Nieuws

Toezicht bij dieren

‘Kennen dieren toezicht?’ Deze vraag houdt mij al een tijdje bezig zonder dat ik verder kwam dan het beeld van een stokstaartje dat rechtop de lucht verkent naar roofvogels, terwijl de andere stokstaartjes aan het eten zijn. Nu op zondagmiddag, direct na de cursus Gedrag en Gehoorzaamheid die mijn dochter met onze 1 jarige hond volgt, moet er toch eens een wat systematischer antwoord komen. Laat ik eerst de literatuur eens een kans geven. Googelen met als zoekterm ‘supervision’ ‘animals’ of ‘animal kingdom’ levert echter weinig meer op dan stukken tekst waarin de mens namens de Bijbel verantwoordelijk wordt gesteld voor het dierenrijk. Eigenlijk is iedereen dus automatisch lid van de Partij van de Dieren. Maar ik bedoel natuurlijk ‘houden dieren zelf toezicht op elkaar en hoe dan wel?’ Bij mijn favoriete auteur over dieren (en de mens als dier), Midas Dekkers, heb ik over toezicht nog niet echt iets gelezen. Als niet via orakels Google en Dekkers , dan maar zelf wat grasduinen in mijn herinneringen en zelf wat nadenken, sowieso toch al mijn favoriete onderzoeksmethode. Gelukkig bekijk ik, al dan niet met dochter, regelmatig National Geographic en Animal Planet.

Stokstaartjes noemde ik al. Hier is duidelijk sprake van gedrag, dat bij ons toezicht zou heten; “ik waak opdat gij slaapt”, zoals dat bij de politie heet. Het mooie is dat dit toezicht niet een permanente functie is maar een rol, die de dieren van een groep afwisselend op zich nemen. Stokstaartjes kennen nog meer vormen van toezicht. Als men groepsgewijs foerageert, blijven de kleine stokstaartjes thuis – onder toezicht van een tante stokstaart! Bij apen zien we toezicht, waar de dieren elkaar waarschuwen voor naderend onheil, een dichterbij sluipende panter of slang bijvoorbeeld. Dus we hebben duidelijk onze eerste voorbeelden te pakken van toezicht in de varianten wachter en kinderoppas. Mieren, een sterk georganiseerde diersoort kent weer wel gespecialiseerde krachten voor de toezichtsrol: werkers die op de eitjes passen en soldaten bij de ingang. Dieren die langs de rand van hun territoir lopen, deze markeren en rondkijken of rondsnuffelen of andere dieren hun territoir bedreigen, zijn overduidelijk vormen van grenstoezicht; defensie- of anti-immigratie toezicht, zeg maar.

En dan hebben we de meest opvallende toezichtsrol nog niet eens gehad: die van ouders ten aanzien van hun kinderen. Als er ergens in de wereld toezicht wordt gehouden, dan is het daar. Olifanten, zebra’s, gnoes, zeekoeien, maar ook krokodillen houden voortdurend hun kroost in de gaten om te zien of het goed gaat en er geen gevaar dreigt. Duidelijk gevallen van zorgtoezicht en risico-toezicht!

Meer voorbeelden. Leiders van roedels, kuddes, groepen e.d. zijn toezichthouders bij uitstek. Ze letten niet alleen op of iedereen hun leiderschap wel accepteert, maar of men zich aan de regels houdt. De verantwoordelijkheid om bij te dragen aan de kudde, samen te jagen, eetvolgorde in acht houdt, niet donderjagen en niet paren met de vruchtbare dames van de groep e.d. U herkent het direct: ‘nalevings-toezicht’. We zien bij dieren enkele vergelijkbare domeinen als we zelf kennen: veiligheid, gezondheid en openbare orde. We zien ook dat toezicht voortkomt uit dezelfde gevarieerde bronnen als bij ons: liefde, eigendom, leiderschap, verantwoordelijkheid, territoir en schaarse bronnen.

Dit onderzoekje brengt duidelijkheid over onze hoofdvraag maar roept daarnaast ook vragen op. Bijv. over de omvang en oorzaken van naleving in de Animal Kingdom. Zo lijkt het alsof dieren de regels die er bestaan massaal respecteren; weinig non-compliance dus. Mij lijkt dat ze dit vooral spontaan doen, vanwege hun natuur en hun sociale karakter. Echter, mijn vrouw roept, dat de sancties in de dierenwereld niet mals zijn, een knauw of een beet, evt. zelfs verbanning of dood. Ik erken dit, maar zie bij onze hond en op t.v., dat het meestal bij dreiging blijft. Kortom, een standaard discussie die we in the Human Kingdom ook voeren.

Toezicht, zoveel is wel duidelijk, doet men als dier vooral voor zichzelf, zijn eigen gezin, groep en eigen soort; er wordt weinig toezicht gehouden op het welzijn van andere soorten. Vogels die met hun kreten andere dieren waarschuwen doen dat niet met opzet, het is een bij-effect. Zoiets als een Partij voor de dieren, waar men erop toeziet dat de mens de dieren niet nog meer te na komt dan ze al doet, zal men bij dieren zelf niet snel zien – al zie ik in gedachten een kudde olifanten met spandoeken ‘handen af van neushoorns!’. Maar er is ook geen andere diersoort dan de mens, die zoveel schade toebrengt aan andere diersoorten dan de mens. Het is dus een positieve uitzondering, die een negatieve uitzondering enigszins inperkt.

Mensen laten zich er graag op voorstaan dat ze beter zijn dan dieren, hoger, meer geëvolueerd. Ze doelen dan niet op de hogere vernietigingskracht die de mens karakteriseert, maar op zaken als kunst en wetenschap. Toezicht is, zo leert deze column, niet zo’n onderscheidend kenmerk; dat doen ‘we’ allemaal!
 

 

 

  1. De vorige column: Wroeten in het duister, groeien naar het licht

    Even voor Kerst 2014 – nog maar kort geleden - wilde ik in een contemplatieve bui terugkijken op 2014 om vandaar vooruit te kijken naar 2015. En ik schreef de titel neer die boven dit stukje staat ‘wroeten in het duister, groeien naar het licht’. Zo, dat staat, dacht ik, de inhoud van het verhaal zou zich vanzelf aandienen. Misschien kon ik er wel een opiniestukje van maken voor in een bedachtzame krant! Als ik 800 bladzijden kan schrijven (Goed Toezicht!), moet ik ook een halve bladzijde aankunnen. Het materiaal ligt immers voor het grijpen.

    Lees de gehele column van Dick Ruimschotel

Actueel
  1. News 23 Aug

    FAVV: Fipronil en de verwerkte producten op basis van eieren

    Het Agentschap past de normale procedures toe voor terugroeping uit de handel en de recall Het FAVV wenst opnieuw...  Lees meer…

  2. News 22 Aug

    AMWeb: Ministerie oogst veel kritiek op wetsvoorstel toezichtkosten

    Paul de Kuyper Niet alleen het Verbond van Verzekeraars ook andere brancheorganisaties uit de financiële...  Lees meer…

  3. News 21 Aug

    Verzekeraars onderzoeken mogelijkheid tot extra inspecties bij veehouderijbedrijven

    ​Verzekeraars onderzoeken samen met het Verbond van Verzekeraars de mogelijkheden om extra risicogerichte inspecties...  Lees meer…

  4. News 18 Aug

    Accountancy Vanmorgen: Boeteregime toezichthouders in Nederland relatief mild

    Nederlandse toezichthouders zijn in de regel milder en terughoudender met het uitdelen van boetes dan buitenlandse....  Lees meer…

  5. news
    Alle actueel
Activiteiten
  1. Event 14 Sep

    Vide bijeenkomst

    Vanaf dit najaar doen we iets nieuws: elke tweede donderdag van de maand organiseren we een Vide bijeenkomst. De onderwerpen zullen verschillen, maar altijd interessant en door de interactie en discussie met experts...  Lees meer…

  2. Event 12 Okt

    Vide bijeenkomst

    Vanaf dit najaar doen we iets nieuws: elke tweede donderdag van de maand organiseren we een Vide bijeenkomst. De onderwerpen zullen verschillen, maar altijd interessant en door de interactie en discussie met experts en...  Lees meer…

  3. Event 3 Nov

    Leergang Beleidsonderzoek met Impact - ScienceWorks

    ScienceWorks organiseert dit jaar wederom een Leergang Beleidsonderzoek met Impact. Deze keer vindt het plaats op 3, 10 en 17 november in Karel V, middenin Utrecht. Deelnemers en sprekers uit de wetenschap, overheid en bedrijfsleven...  Lees meer…

  4. Event 9 Nov

    Vide bijeenkomst

    Vanaf dit najaar doen we iets nieuws: elke tweede donderdag van de maand organiseren we een Vide bijeenkomst. De onderwerpen zullen verschillen, maar altijd interessant en door de interactie en discussie met experts en...  Lees meer…

  5. event
    Alle activiteiten

Designed by Dunes Multimedia - Technical support by Kingsquare