1. Home
  2. Nieuws
  3. Verschenen columns
  4. Lang leve....!?

Lange leve ….!?

Een oranje gloed hangt  in de straten, oranje vlaggen, oranje shirt, oranje broek, oranje lint, oranje haar, oranje hoedje en oranje geverfd hondje. De inhuldiging is gevolgd op de abdicatie. Zoals alle andere Nederlanders ben ik er ook bij - dankzij de NOS.  Net als bij voetbalwedstrijden met veel oranje heb ik moeite om erin te komen. Niet omdat ik oranje de lelijkste kleur in de regenboog vind, maar omdat.. ja, waarom eigenlijk?

Lang leve de Koning?
Nederland is een constitutionele monarchie. Dat hebben wíj niet besloten, maar de politieke elite in de eerste helft van de 19e eeuw. Hoewel we na de Napoleontische tijd de keuze hadden om een republiek te zijn, hebben we de oranjes terug gehaald naar Nederland en Willem koning Willem I gemaakt. Nu, twee eeuwen later, kijk ik naar een blonde man met een hermelijnen mantel en voel mij alsof ik in een vreemde droomwereld beland ben. U weet wel, zo’n droom waarin u kunt vliegen, of niet kunt lopen. Het voelt  als een anachronisme, niet alsof ik in  een droom in een andere tijd ben beland, maar alsof een andere tijd in de onze verzeild is geraakt. Het gevoel van onwerkelijkheid is hetzelfde.

Lang leve de democratie?
Kan ik voor het koningshuis en de koning niet juichen, dan toch zeker wel voor de democratie? Ik weet het niet, maar ik denk van wel. Zoals iedereen heb ik begrepen dat democratie de minst slechte staatsvorm is, en ook ik weet geen beter systeem. Mijn aarzeling bestaat o.a. hierin, dat de vorm waarin een staat zich manifesteert, in wetten, met zulke kleine meerderheden kunnen worden aangenomen. Maar ook worden ze met grote meerderheid aangenomen, een meer of minder grote minderheid moet leven met besluiten en normen, waar ze het niet mee eens is. Dat geldt voor  wetten over koopzondagen en het geldt voor het rookverbod in cafés en het geldt voor te hard rijden op de snelweg. En het geldt voor leven met een koning, waar een minderheid geen koning(in) wilt. Het verschil is dat alle wetten toezicht en handhavingcapaciteit kosten, terwijl het koningshuis zonder veel extern toezicht zichzelf handhaaft.

Democratie en monarchie kunnen blijkbaar samen gaan. Het kan, maar ik ervaar het als een inconsistentie. Hoe kunnen we op een systeem, dat staat voor macht aan het volk, open rationele besluitvorming en maatschappelijke doorstroming naar vermogen een oranje kroontje plakken dat blind erfelijk wordt doorgegeven? Het vloekt gewoon met elkaar!

Met democratie kan ik mij verzoenen. De voornaamste reden waarom mensen ondanks het democratisch meerderheidsdespotisme niet ongelukkig zijn, is omdat ze toch grotendeels volgens eigen normen mogen leven. Dus al is de koopzondag ook in de Bible Belt doorgedrongen, je mag op zondag als gelovige drie maal op naar de kerk en je hoeft nooit naar de supermarkt. En als roker kun je buiten het café zo veel roken als je verzekering dat toestaat. Ieder mens leeft eigenlijk in zijn eigen ‘Oranje Vrijstaat’.  Alleen die hardrijder, die mag ondanks zijn snelle auto nergens harder rijden dan 130! Maar die kan uitwijken naar de Autobahn van onze oosterburen, dus heel ongelukkig hoeft ie (tis een man) niet te zijn.

Die troost van een democratie geldt a fortiori voor het koningschap! Een koning meer of minder maakt niets uit voor  het dagelijkse leven, en zelfs niet voor de politiek; van de politieke macht van een koning is praktisch niets overgebleven. Dus we zullen het niet merken in ons kerkbezoek, sigaretje of snelheid. Wat mij betreft houden we (van) het koningshuis en beschermen we het desnoods, liever niet als een constitutionele monarchie maar als cultureel erfgoed, als een levend nationaal monument. Wellicht krijgen we Oranje nog op de Unesco lijst. Lang leve de veelvormige cultuur!
 

En verder was het natuurlijk een mooie, blije en ontroerende dag. Dankzij het koningspaar en dankzij de mensen! Mensen, waar alle macht ligt. Dus ook de macht om een klein stukje macht weg te geven.  En mocht iemand mij aannemelijk maken, dat de handtekening van de koning onder wetten de spontane naleving van mensen verhoogt (en daarmee het leven van toezicht en handhaving verlicht), dan neem ik al mijn kritische woorden over het koningschap terug en ik eet ik bovendien mijn oranje das op!
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

1 Oranje Vrijstaat is, behalve de voorloper van een provincie in Zuid Afrika, ook een staat in een staat, gesticht in de jaren 60 van de 20e eeuw door leden van de Provo en de Kabouter Beweging.