1. Home
  2. Nieuws
  3. Verschenen columns
  4. Balances and checks!

Balances and checks! 

Balances and checks? Moet het niet zijn ‘checks and balances’? Nee, wat mij betreft niet. Checks en balances (C&B) is een ingesleten manier om aan te duiden dat rond de macht en de besluitvormingsprocedures van een systeem of organisatie een voldoende mate van functieverdeling en controle  moet bestaan. ‘Tegenspraak’ heet dat in good governance speak. Wie checks and balances zegt, kan rekenen op bijval van de omstanders. Checks and balances zijn goed - net zoals een gebalanceerd dieet volgens de schijf van 5 goed is. Iedereen onderschrijft dit ‘principe’ als wenselijk, nee als noodzakelijk, en iedereen wil er aan voldoen. Als u een organisatie goed aan het piekeren wilt krijgen, moet u aan de leiding vragen ‘Beschikt uw organisatie wel voldoende over checks and balances?’

 

Het moet Balances and Checks zijn. ‘Maar waarom dan toch?’ vraagt u zich af en ik zeg het u. C&B is een onkritische vanzelfsprekende uitdrukking geworden; men komt er te makkelijk mee aanzetten en men raakt er ook gemakkelijk weer vanaf.  De uitdrukking verschuift daarmee van ingesleten naar versleten. U gelooft mij niet? Ik neem een voorbeeld. Nederland kent in de trias politica een goed systeem van checks and balances. Ziet u wel, u knikt maar eigenlijk heeft u maar een flauw benul van wat er nu wel of niet aan de hand is, hoe goed het systeem werkt en welke gevaren er nog steeds dreigen.

 

Verder zijn de twee woorden van een ongelijk niveau.  Een balance is een situatie, een structuur of een toestand. Iets – een land, een organisatie, een persoon of een stuk natuur is – uiteraard in een bepaald opzicht – in balans of is meer of minder in balans. Zo kun je je afvragen ‘Is Nederland in balans?’ of ‘Is de wereld in balans?’. Een check daarentegen is een activiteit, een maatregel. Je checkt of iets (een organisatie, een procedure of een uitkomst) aan een kwaliteit voldoet. Bijv. je checkt de gezondheid van iemand, desnoods iemand die zegt dat hij een gebalanceerd dieet volgens de schijf van 5  volgt. Of je checkt of het beleid effectief is dan wel de bestuurders voldoende integer en bekwaam zijn.

 

Hiermee komt je meteen op het constructieve derde punt. Met checks en balances in de wereld van beleid en toezicht doe je niet 1 ding, je doet 2 dingen; je zet balances op en daarna check je regelmatig of het allemaal werkt. Balances instellen is niet genoeg. Daarmee komt balance and check dicht bij een belangrijk onderscheid in toezichtsland: positionering en werking. Een goede positionering is belangrijk voor goede werking, maar soms is het niet genoeg en soms is het niet noodzakelijk. Dat kun je zien als je checkt. Je krijgt zo een check-balans-check etc. beweging; of balance, check, check. Of…speelt u zelf maar verder. Toezicht is zowel balans als check!

 

Dus begin met de uitdrukking om te draaien ‘balances and checks’. De kans is groot dat u hiermee uzelf en uw gesprekspartners licht ontregelt en dat is goed. Ontregelde vanzelfsprekendheid is een begin van een zoektocht naar meer waarheid en betekenis.

 

Zo, dit gezegd hebbend, ga ik nu op vakantie, ik ben uit balans, te hard gewerkt en te weinig ontspand, te veel hoofd en te weinig lijf en hart. U zult mij die twee weekjes niet missen, maar als ik terug ben en u komt mij tegen, dan kunt u wel checken of het geholpen heeft.

 

Dick Ruimschotel (ruimschotel@t11.net)

 

Literatuur:

  • WRR. Van tweeluik naar driehoeken; versterking van interne checks and balances bij semipublieke organisaties. Amsterdam University Press, 2014
  • Ruimschotel. Goed Toezicht; principes van professionaliteit, democratie en good governance. Mediawerf Uitgevers, 2014 (met name voetnoot op blz. 713).