Nieuws

Ars puniendi oftewel de kunst van het straffen; hoe Kramer een gouden medaille onthouden werd

De winter ligt al een tijdje achter ons, de zomer voor ons. Tijd voor reflectie op dat ene moment van de winterspelen, dat voor handhavers en toezichthouders interessant is. U raadt het al, Sven Kramer. Niet alleen sportliefhebbers hebben van deze spelen genoten, ook psychologen hebben hun hart op kunnen halen aan de vergissing van Kramer doordat hij binnenbocht nam en niet een buitenbocht. De meeste verhandelingen die we voorgeschoteld kregen, richtten zich op de verklaring van de vergissing zelf, zoals focus op de trainer, perceptie artefacten e.d. Er ontstond geen discussie over het gevolg van de vergissing, de diskwalificatie. Die stond voor bijna iedereen buiten kijf, ook voor Sven Kramer. Zoals het in de krant stond “Hij wisselde verkeerd en is dus gediskwalificeerd.” Maar is die sanctie van diskwalificatie wel zo vanzelfsprekend? Tenslotte werd hier de beste schaatser met de beste vorm van het moment die ook de snelste tijd neerzette een Olympische titel onthouden. Zoiets als gelijk hebben, maar het niet krijgen.

Er zijn veel redenen waarom men overtreding van normen strafbaar stelt en straft: vergelding, bekrachtiging van een norm, preventie van normovertreding van de dader en anderen in de toekomst en ontnemen van voordeel. Binnen sport geldt vergelding niet of nauwelijks als een reden, maar gelden de andere bedoelde functies wel. Zijn de beschikbaar gestelde sancties adequaat, is nu de vraag. Voorzover nodig, bedenke men nog een dat sancties geen goddelijke ingreep volgens gouden regels zijn, het zijn man made interventies, die alle sporen vertonen van hun menselijke oorsprong. Ze kunnen dus behalve adequaat tevens inadequaat zijn, behalve correct ook incorrect en behalve functioneel ook disfunctioneel. Ik ben van zelf van oordeel dat hier sancties op een inadequate manier worden ingevoerd en toegepast en ik zal uitleggen waarom. Een blik op de ‘Special regulations and technical rules for speed skating and short track speed skating’[1] van de International Skating Union (ISU) geeft ons de betreffende hoofdregel“rule 253 art. 3. a) The competitor who skates on the inner lane shall change to the outer lane each time he arrives at the crossing straight and vice versa for the competitor who skates in the outer lane (for exception see paragraph b) below). A breach of this Rule constitutes a foul, and the penalty shall be a disqualification (see Rule 275)”Dit klinkt streng en als we voor de zekerheid nog even naar regel 275 kijken die toeziet op Disqualification, dan zien we dezelfde straf, maar dan algemeen geformuleerd.[2] Ik heb de reglementen nog wat doorgebladerd, maar die jongens van de ISU laten niet over zich heen schaatsen. Als een schaatser niet met de juiste kleur band bij de start verschijnt, wordt hij/zij ook gediskwalificeerd (rule 255). Intentionaliteit is bij het constateren van eenfoulniet vereist, zelfs niet het behalen van een voordeel dan wel het benadelen van een tegenstander.

 Waarom allemaal zo streng toch? De functie van de straf in dit reglement kan niet steeds gelegen zijn in het wegnemen van voordeel want vaak is er bij diskwalificatie geen voordeel.[3]Bij het onreglementair nemen van een binnenbocht, zoals Sven deed, is er wel enig voordeel – zeg dat dit 1,5 seconde voordeel oplevert. Maar dan had de straf toch kunnen bestaan aan het bijtellen van enkele seconden ter compensatie van dit illegale voordeel, zeg drie strafseconden? Sterker nog, Sven zelf had op zijn vergissing kunnen reageren door nog een extra buitenbocht te nemen om de zekerheid te geven dat hij geen voordeel wenst te behalen. Maar ik verzeker u, dat de sanctie met dezelfde vanzelfsprekendheid zou zijn toegediend, misschien wel met dubbele stelligheid omdat er wel 2 fouten zijn gemaakt in plaats van 1. Waarom, waarom toch? Als afschrikking is diskwalificatie mogelijk functioneel, maar hier rijst de vraag naar proportionaliteit; gaat een sanctie van diskwalificatie niet tever als deze volstrekt niet in verhouding staat tot de overtreding en als die bovendien tot gevolg heeft dat niet de beste schaatser wint, maar een andere, minder goede? Dreigt hier niet het gevaar dat de disfunctie de functie overheerst?

Ik stel de vraag, dus laat ik ook maar zelf antwoorden. In de eerste plaats is de kunst van sancties weinig ontwikkeld. Men denkt er weinig over na, gebruikt weinig fantasie bij het vormgeven van sancties, men mist oordeelsvermogen of inlevingsvermogen bij het toepassen ervan, men meet de effectiviteit van mogelijke en feitelijke sancties onvoldoende, is ongenuanceerd over de veronderstelde functies en blind voor de disfuncties. In het geval van de ISU zijn er duidelijk te weinig sanctiemodaliteiten ter beschikking staan en dan wordt het moeilijk zo niet onmogelijk om in concrete gevallen een optimale sanctie toe te passen. Als een arts alleen maar kan aderlaten, is hij minder effectief dan wanneer hij nog wat andere interventies ter beschikking heeft.

Ik wou dat dit de hele verklaring was, maar ik ben bang dat er meer speelt, namelijk valse zekerheid en macht. Inzake sancties werken juristen met de valse aanname, dat het handelen volgens expliciete regels al een groot goed in zichzelf is. Dit is een misverstand. Handelen volgens regels kan nog steeds ongerechtvaardigde willekeur inhouden of ongerechtvaardigde gelijkheid bij de toepassing van sancties. Verder straft men - het antwoord wordt steeds onthutsender – meer of minder bewust uit oneigenlijke motieven. Men verhoogt er de autoriteit en de status van de straffende instantie mee. ‘Ik straf, dus ik ben.’ of ‘Ik straf streng, dus ik ben hoog en kijk rechtvaardig neer op het gekrioel om mij heen.’ De straffer wil bij het publiek het gevoel opwekken, dat hij maatschappelijk en moreel goed zicht heeft op bronnen van afwijking en kwaad. En dat de straffer dit kwaad in de kiem smoort, controle heeft over de omgeving. De straffer wil anderen en zichzelf geruststellen dat hij het goed doet. Kortom, een straffer heeft de mogelijkheid om zelf meer kwaad te doen dan het zogenaamde kwaad dat hij bestrijdt. Dit is gebeurd op de Olympische Spelen. Het kwaad is niet zozeer gepleegd door Kramer, maar Kramer aangedaan. De beste speler heeft niet gewonnen, de instantie die toeziet op spelbederf bederft zelf het spel. Dat is erg, maar erger nog is dat niemand tegen de sanctie ageert. De honderden, duizenden of honderdduizenden reacties gingen over de foute wissel, niet de foute sanctie. Men ziet de kleine vergissing, maar niet het grote onrecht.

 Dit is een voorval uit de sport, maar het schept geen vertrouwen ten aanzien van het spel der sancties in dat grote spel, dat samenleving heet. Ik spreek u nader.[4]

 



[1]Deze regels zijn opgesteld tijdens een reeks van ‘Ordinary Congresses’ van de International Skating Union tussen 1892 (Scheveningen) en 2008 (Monaco).  Het meest toepasselijk zijn deRacing Rules m.b.t. Changing lanes.

[2] Art. 275:“1. A foul by a Skater, if confirmed by decision of the Referee, results in a disqualification of the Skater from the distance concerned. 2. If the foul, in the opinion of the Referee, was intentional, the Skater may take no further part in the competitions announced. The Skater may then also be disqualified for the distances already run, in the case of a competition over several distances with one award of prizes.”

[3]Reparatoire reacties of sancties zien we in de ISU terug in regels die de gedupeerde de kans geven om opnieuw zijn race te schaatsen.

[4]Uw columnist is bezig met een boek over sancties, getiteld Spel der Sancties, dat – hopelijk – dit jaar uitkomt.

  1. De vorige column: Wroeten in het duister, groeien naar het licht

    Even voor Kerst 2014 – nog maar kort geleden - wilde ik in een contemplatieve bui terugkijken op 2014 om vandaar vooruit te kijken naar 2015. En ik schreef de titel neer die boven dit stukje staat ‘wroeten in het duister, groeien naar het licht’. Zo, dat staat, dacht ik, de inhoud van het verhaal zou zich vanzelf aandienen. Misschien kon ik er wel een opiniestukje van maken voor in een bedachtzame krant! Als ik 800 bladzijden kan schrijven (Goed Toezicht!), moet ik ook een halve bladzijde aankunnen. Het materiaal ligt immers voor het grijpen.

    Lees de gehele column van Dick Ruimschotel

Actueel
  1. News 23 Aug

    FAVV: Fipronil en de verwerkte producten op basis van eieren

    Het Agentschap past de normale procedures toe voor terugroeping uit de handel en de recall Het FAVV wenst opnieuw...  Lees meer…

  2. News 22 Aug

    AMWeb: Ministerie oogst veel kritiek op wetsvoorstel toezichtkosten

    Paul de Kuyper Niet alleen het Verbond van Verzekeraars ook andere brancheorganisaties uit de financiële...  Lees meer…

  3. News 21 Aug

    Verzekeraars onderzoeken mogelijkheid tot extra inspecties bij veehouderijbedrijven

    ​Verzekeraars onderzoeken samen met het Verbond van Verzekeraars de mogelijkheden om extra risicogerichte inspecties...  Lees meer…

  4. News 18 Aug

    Accountancy Vanmorgen: Boeteregime toezichthouders in Nederland relatief mild

    Nederlandse toezichthouders zijn in de regel milder en terughoudender met het uitdelen van boetes dan buitenlandse....  Lees meer…

  5. news
    Alle actueel
Activiteiten
  1. Event 14 Sep

    Vide bijeenkomst

    Vanaf dit najaar doen we iets nieuws: elke tweede donderdag van de maand organiseren we een Vide bijeenkomst. De onderwerpen zullen verschillen, maar altijd interessant en door de interactie en discussie met experts...  Lees meer…

  2. Event 12 Okt

    Vide bijeenkomst

    Vanaf dit najaar doen we iets nieuws: elke tweede donderdag van de maand organiseren we een Vide bijeenkomst. De onderwerpen zullen verschillen, maar altijd interessant en door de interactie en discussie met experts en...  Lees meer…

  3. Event 3 Nov

    Leergang Beleidsonderzoek met Impact - ScienceWorks

    ScienceWorks organiseert dit jaar wederom een Leergang Beleidsonderzoek met Impact. Deze keer vindt het plaats op 3, 10 en 17 november in Karel V, middenin Utrecht. Deelnemers en sprekers uit de wetenschap, overheid en bedrijfsleven...  Lees meer…

  4. Event 9 Nov

    Vide bijeenkomst

    Vanaf dit najaar doen we iets nieuws: elke tweede donderdag van de maand organiseren we een Vide bijeenkomst. De onderwerpen zullen verschillen, maar altijd interessant en door de interactie en discussie met experts en...  Lees meer…

  5. event
    Alle activiteiten

Designed by Dunes Multimedia - Technical support by Kingsquare