Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van Vide en neem een gratis abonnement op Vide Nieuws: onze nieuwsbrief.

  1. Home
  2. Activiteiten
  3. Overzicht van activiteiten

Vide jaarcongres2005 - verslag plenair interactief middagdebat - (12/4/2005)

Toezicht is een economisch goed, maar de winst kan flink omhoog

 

Vide maakt het zijn leden niet gemakkelijk. Op het 12 april gehouden jaarcongres ’Grenzen aan toezicht: maakt toezicht de samenleving rijker of armer? kregen de deelnemende toezichthouders, inspecteurs, handhavers en evaluatoren, de volgende stelling voorgelegd: meer toezicht leidt tot een totalitaire samenleving.


Beroepsvereniging Vide laat de leden minstens eenmaal per jaar stevig doordenken over het vak. Deze pittige stelling in het grote middagdebat leverde daarvoor het bewijs. Tachtig procent van de circa 180 aanwezigen zag het gevaar van een totalitaire samenleving niet. Waarmee zij in ieder geval hun eigen werk niet overschatten. En wat te denken van een deelnemer die tijdens het debat vroeg of Vide ook het aantal opgeheven Inspecties gaat bijhouden?

Met de stelling ’Meer samenwerking is niet mogelijk’ was 11% van de leden het eens. Een sociale wenselijke reactie?Hoogleraar gezondheidsmanagement Pauline Meurs, een van de inleiders in het debat met de congresganger, vertelde dat een lichte vorm van samenwerking tussen de Voedsel en Warenautoriteit, de Arbeidsinspectie en de Inspectie gezondheidszorg een ongelooflijk stroperige kwestie was geworden. �Dat kostte in de praktijk al heel veel moeite.�

Een andere inleider, hoogleraar Ko de Ridder, stemde daarom tegen de stelling. �Samenwerking is uit oogpunt van kosten en baten soms gewoon te duur.�


Nieuw mantra

Vertrouwen hebben in burgers, bedrijven en instellingen lijkt de nieuwe mantra in toezichtsland. Exact de helft van de deelnemers gaf aan vertrouwen te hebben in dit vertrouwen. Ook met de stelling dat handhaven op basis van afspraken en certificering zeer goed werkt was 50% het eens.

Een uitslag die Robin Linschoten, oud-staatssecretaris en huidig voorzitter Adviescollege toetsing administratieve lasten, niet kon bekoren. Hij hekelde de huidige ineffici�nte wijze van toezicht houden door overheid. De handhaver moet veel meer ‘achter de schermen’ bestaande informatie vergaren, voordat een bedrijf wordt lastig gevallen met een controle. �Dan hoeft die informatie alvast niet meer aan het bedrijf worden gevraagd. Scheelt een hoop ergernis.� Linschoten is zonneklaar in zijn mening dat de overheid veel meer vertrouwen moet hebben in het naleefgedrag van bedrijfsleven. Een reactie uit de zaal over de recente bedrijfsschandalen deed hij af met de opmerking dat die bedrijven onder het vergrootglas zijn gelegd. �De bulk van het bedrijfsleven houdt zich aan de regels. Maar er als eenmaal een scheve schaats is gereden, dan mag de overheid toeslaan �n daarbij samenwerken voor meest optimale effect.� Ook Rob Kuipers, voorzitter van de commissie die bezig is met een nieuwe Kaderstellende visie op toezicht,en Meurs bleken deze strengheid toegedaan. Wie het vertrouwen van de toezichthouder schaadt, moet stevig worden aangepakt. Kuipers: �Inspecties moeten elkaar een seintje geven. Als het bedrijf met milieu in de fout gaat, dan is de kans groot dat er ook andere terreinen wordt gerommeld. Bestook zo’n onderneming maar met toezicht.�


Minder belastend

Rob Kuipers vond toezicht een economisch goed en geen waarborg tegen rampen, zoals instortende balkons in Maastricht. �Toezicht moet zorgen voor een level playing field, waarin toezichthouders met hun optreden niet al te belastend moeten zijn.� Regelt het bedrijfsleven de zaken intern naar behoren, dan heeft de overheid er niet zoveel te zoeken. Illegale arbeid bij aspergeboeren wel aanpakken, maar niet de hele bedrijfstak lastig vallen.� Kuipers haalde het overbekende voorbeeld aan van veel toezichthouders achter elkaar over de vloer van een bedrijf. De Kaderstellende visie pleit voor samen de boer op, in plaats van achter elkaar. Maar ook Kuipers stak zijn gehoor een hart onder de riem: als uit toezicht tegenstrijdheden blijken, dan moet beleid dat probleem subiet oplossen.


Meten is niet alles weten

Pauline Meurs (hoofdauteur van het WRR rapport Bewijs van goede dienstverlening van de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid) signaleerde een toezichtparadox. �Elk incident lokt weer meer regels uit, en dus meer toezicht. En dat toezicht vindt in toenemende mate plaats door zoveel mogelijk te (willen) meten. De ene resultaatmeting is in het kader van transparant werken nog niet afgesproken of de volgende wordt alweer ontwikkeld. Dat zorgt voor middelmatigheid en een neerwaartse spiraal van wederzijds wantrouwen�, aldus Meurs. Toezichthouders moeten vertrouwen op intern toezicht. Is dat goed geregeld, dan is minder extern toezicht nodig. Nu, signaleerde zij, ligt nadruk op indicatoren van de resultaatmetingen. �Voor je het weet zijn dat de nieuwe toetsingscriteria!� Meurs pleitte voor sober en samenhangend toezicht, waarbij toezichthouders een ’license to operate’ hebben. De ‘ideale’ toezichthouder kan adviseren �n controleren en weet wanneer welke pet op moet.


Civic society

In een experiment met de zaal liet Ko de Ridder, bijzonder hoogleraar toezicht, zien dat ‘goed fatsoen’ een kernelement is in onze samenleving. Willekeurige koppels werd gevraagd 1000 euro te verdelen. Maar als de een het bod van de ander niet zou accepteren, dan kregen beiden niets.
De ruime meerderheid koos voor de eerlijke fifty/fifty verdeling. Daarmee passen de leden van Vide keurig in de ‘civic society’, de samenleving die draait dankzij sociale controle en ‘niet het onderste uit de kan willen hebben’. Daarentegen vertoont 5 tot 10 % van de mensen afwijkend gedrag. Toezicht doet er goed aan zich niet teveel te richten op dat kleine percentage. Handiger is die normale sociale controle aan te wenden en die ’voor je laten werken’. De Ridder: ,,Iedereen voor zich zelf laten opkomen kan dus effici�nter zijn.�

Daarnaast moet je het overheidstoezicht laten toenemen naarmateer meer ongelijkheid is tussen de marktpartijen in de sociale orde. Want de verleiding om regels te overtreden is daar het grootst.

 

Stellingen:

Uitslag van de stemming onder de leden van Vide

Tijdens het grote middagdebat van het jaarcongres werd er regelmatig gestemd over een aantal stellingen. De bijna 200 Videleden hadden de volgende standpunten


Stelling: In onze maatschappij is het verantwoord om te vertrouwen op afspraken met bedrijven over de invulling van verplichtingen. Afspraken kunnen geheel of gedeeltelijk in de plaats komen van toezicht. Dat geldt zeker voor gecertificeerde bedrijven of organisaties.

 EENS  50%
 ONEENS       50%

 

Stelling: Toezicht en handhaving maken er een maatschappelijk zootje van: dan invallen en overvallen, dan weer zachter toezicht, dan weer meer burgertoezicht en zelfreinigend vermogen.

 EENS  42%
 ONEENS       58%


Stelling: Sturen op toezicht en handhaven verstikt de creativiteit van de beleidsmakers en professionals.

 EENS  23%
 ONEENS       77%


Stelling: Overheidstoezicht maakt afhankelijke burgers.

 EENS  26%
 ONEENS       74%


Stelling: Informatie is een middel, maar wordt door toezichthouders als doel gebruikt.

 EENS  42%
 ONEENS       58%


Stelling: Samenwerken met andere Inspecties is niet mogelijk. Alle toezichthouders moeten vanuit hun eigen werkterrein specifiek toezicht vormgeven.

 EENS  12%
 ONEENS       88%

Stelling: Samenwerkende handhavers leiden tot een totalitaire samenleving,

 EENS  20%
 ONEENS       80%

printen Terug naar het overzicht Stuur het door

Nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van Vide en neem een gratis abonnement op Vide Nieuws: onze nieuwsbrief.