Toezicht voor de Toekomst: Risicoverdeling in de media

Ons project ‘Toezicht voor de toekomst: risico’s en verantwoordelijkheden’ is in december echt van start gegaan en het loopt inmiddels als een Zwitserse trein. We hebben de naam van het project aangepast om duidelijk te maken dat het voor een groot deel gaat over een fundamentele beleidskwestie: de rol van de overheid bij het afdekken van risico’s.

Het onderwerp leeft! Je kunt elke dag wel iets in de krant vinden over risico’s en de vraag wie daar nou eigenlijk voor verantwoordelijk is. Als het strooizout opraakt, wil Rijkswaterstaat delen van snelwegen afsluiten. En als je nou winterbanden hebt, of sneeuwkettingen?
Op een fundamenteler niveau schrijft Hans Wansink in de Volkskrant over de ‘verneveling van verantwoordelijkheden’. Een week later gaat Thomas von der Dunkdaar kritisch op in. Hij stelt dat die verneveling veroorzaakt wordt door het neoliberalisme, en door de afschaffing van het idee dat politiek moet gaan over maatschappelijke keuzen.

Kortom, er bestaat behoorlijke kritiek op het idee om meer risico’s over te laten aan burgers. Daar staat tegenover dat de VVD 100 wetten wil afschaffen ‘om het monster van de regeldruk een grote slag toe te brengen’ (aldus Mark Rutte). Als dat ook wetten betreft die betrekking hebben op een bepaald risico, dan moet er in de politieke arena wel een spannend debat ontstaan.

Intussen gaan we er in het project vanuit dat de rol van de overheid bij het afdekken van risico’s best kleiner zou mogen worden. In  de laatste PMvan 2009 stonden  twee stellingen  over dit onderwerp.

Stelling 1: De overheid communiceert onvoldoende over risico’s en snijdt zichzelf daarmee in de vingers.

Stelling 2: Na een crisis ontstaat er bij de rijksoverheid een vorm van tunnelvisie, waardoor er geen structurele oplossingen gevonden worden.

De reacties van de geïnterviewden, waaronder ikzelf, wezen allemaal in dezelfde richting.

We hopen dat de komende tijd meer mensen bewust worden van de verschillende mogelijkheden om met risico’s om te gaan.

Ik zeg ‘we’, want gelukkig heb ik nu een deskundig team bij elkaar:

• Jan Maarten van den Berg (ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
• Robin den Hamer (Bureau Inspectieraad)
• Tom van der Hoeven (ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
• Bert Nubé (ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu)
• Hennie van der Stokker (ministerie van Verkeer en Waterstaat).

Er komt waarschijnlijk nog een afstuderende masterstudent van de UvA bij.  We gaan er wat moois van maken!

Jan van Tol

Toezicht voor de toekomst: risico’s en verantwoordelijkheden