De Pers: Gemeentebeleid: Alcoholverboden rukken op

Biertje? Dat is dan 60 euro, alstublieft

Door: Camil Driessen
Met Koninginnedag mocht het, 5 mei mag het ook. Verder mag je nooit meer een biertje op straat.
Lig je gezellig in het park met je vriendje een wijntje te drinken, krijg je opeens een boete van 60 euro. De afgelopen tien jaar heeft vrijwel elke Nederlandse gemeente, van Den Haag tot De Ronde Venen, een alcoholverbod voor de openbare ruimte ingesteld. Op het terras bij de kroeg mag je drinken, maar als je in de zon op een bankje zit kun je zomaar op de bon worden geslingerd door oom agent met een bonnenquotum.

‘De alcoholverboden passen in een algemener beeld van op openbare orde gerichte burgemeesters en wethouders’, verklaart Lodewijk Rogier hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Erasmus Universiteit. De eerste verboden zijn zo’n vijftien jaar oud en komen uit de grote steden waar problemen waren met alcoholisten en halve liters b-merk bier.

Lees het hele artikel

Maar de laatste jaren zijn ze gemeengoed geworden in vrijwel elke gemeente. Ook die waar geen alcoholist op straat te vinden is. ‘Er worden een heleboel maatregelen genomen om politieke redenen, dus om daadkrachtig over te komen’, ziet Rogier.

Zo stelde Kerkrade vorig jaar in een aantal buurten een alcoholverbod in. Buurtbewoners klaagden over ‘overlast’ van jongeren die met scooters en auto’s doelloos heen en weer reden. Dus verbied je het drinken van alcohol, waar de hele buurt de dupe van is, terwijl je de jongeren ook gewoon zou kunnen laten blazen.

Omdat de Nederlandse wet niets zegt over een biertje drinken in het openbaar, mogen gemeenten eigen regels verzinnen voor hun gemeentewet: de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Dat doen ze naar hartenlust, zelfs gehuchten als Lierop of Smallingerland kennen een alcoholverbod. Bussum nam zelfs in de APV het verbod op een open blikje fris op. Anders was het voor de politie wel erg lastig om te zien of men bier dronk.

Maar over of de verboden werken bestaat veel twijfel. Uit een evaluatie van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) van de Haagse casus bleek al in 2008 dat juist in de verbodsgebieden de overlast was gestegen. ‘Gemeenten zouden vaker onderzoek mogen doen naar wat werkt’, vindt Rogier.

Gemeenten kijken dus niet zozeer naar wat effectief is, maar proberen vooral daadkrachtig over te komen. Als Ede de APV aanpast zodat er geen volledig verbod meer is, voert Best een verbod voor de hele bebouwde kom in. En eigenlijk mag de hele gemeente droogleggen überhaupt niet. Apeldoorn werd al jaren geleden door het OM teruggefloten omdat het niet de bevoegdheid had om het drankverbod zo ruim te verordenen. Er moet wel een aanleiding zijn om een bepaald gebied aan te wijzen.

Alcoholverboden kunnen prima werken volgens het CCV, mits het gebied goed afgebakend is. ‘Te klein en je krijgt een waterbed-effect, te groot en het is juridisch moeilijk af te dwingen’, zegt een woordvoerder.

Maar dat hebben veel gemeenten niet door. En terwijl ze overlastgevers willen aanpakken zijn ook goedbedoelende burgers de dupe. Maar daar hebben sommige gemeenten wat op gevonden. ‘Er is een verschil tussen drinken en hinderlijk drinken in de openbare ruimte. We hebben een aantal gebieden waar het überhaupt niet mag, zoals een deel van het centrum. Verder is het in Groningen verboden als het gepaard gaat met hinderlijk gedrag, dat staat al jaren zo in de APV’, zegt een gemeentewoordvoerder. ‘Dus als je gewoon rustig een biertje drinkt aan het water aan de rand van het centrum, dan kan dat hier heel goed.’